Clusterhoofdpijn

De ziekte

AVF

Clusterhoofdpijn, Clusterheadache, Neuralgie van Horton ook bekend als Suicidal Headache.  Vele namen voor slechts eenzelfde ziekte!

Een van de pijnlijkste…

Clusterhoofdpijn is een ondraaglijke, eenzijdige pijn die meestal gelokaliseerd is achter het oog. De frequentie van de aanvallen is tussen één en acht per dag

De pijn is extreem, constant, ter hoogte van het oog, de oogkas, kaakbeen en de slaap en straalt uit naar de ganse helft van de schedel. Het gevoel van een heet ijzer dat herhaaldelijk in het oog gestoken wordt is ook een omschrijving van de pijn die door tal van onze patiënten gegeven wordt.

Het wordt soms beschreven als de pijnlijkste ervaring dat een menselijk wezen kan ervaren.

Deze aanvallen gaan in het algemeen samen met minstens twee van de volgende symptomen: rood oog, tranend oog, neusverstopping, loopneus, zweet aan gezicht en voorhoofd, pupilvernauwing, hangend ooglid, of oedeem van het ooglid. Vaak is er bewegingsdrang tijdens een aanval.

“Cluster headache is probably the worst pain that humans experience. I know that’s quite a strong remark to make, but if you ask a cluster headache patient if they’ve had a worse experience, they’ll universally say they haven’t. Women with cluster headache will tell you that an attack is worse than giving birth. So you can imagine that these people give birth without anesthetic once or twice a day, for six, eight or ten weeks at a time, and then have a break. It’s just awful.”1

(zie ook Pijnschaal van de Clusterhoofdpijn)

Een aanval duurt ongeveer een uur, maar kan gaan van twintig minuten tot drie uur. De aanvallen komen in salvo’s of clusters voor (vandaar de naam van clusterhoofdpijn). De aanvallen doen zich vaak op een vast tijdstip voor en dikwijls (maar niet altijd) tijdens de slaap.

Wie en Wanneer?

Deze ziekte treft gewoonlijk jonge mannen tussen 15 en 45 jaar, meestal rond de leeftijd van 30 jaar (maar er zijn talrijke uitzonderingen). Deze ziekte treft ook vrouwen, maar in mindere mate (geslacht-ratio: 4/1 tot 10/1, volgens diverse bronnen), en in de meeste gevallen op latere leeftijd.

Het merendeel van de zieken hebben aanvallen gedurende een bepaalde periode van het jaar (episodische clusterhoofdpijn), dit wil zeggen dat de aanvallen terugkomen binnen een tijdspanne van twee weken tot enkele maanden (meestal 3 tot 6), waarbij de aanvallen dagelijks voorkomen,  en deze periodes kunnen onderbroken worden door een periode van remissie, die dus aanvallenvrij zijn, en die van twee weken tot enkele jaren kunnen duren.

Maar 10 tot 20% van de getroffen personen hebben een chronische vorm (chronische clusterhoofdpijn), dit wil zeggen een vorm waarbij bijna dagelijks aanvallen gebeuren, gedurende maanden, soms jaren, zonder bijkomende periode van remissie die langer dan twee weken duren.

Oorzaken  

Tijdens een clusteraanval komen er bepaalde eiwitten vrij uit de zenuwuiteinden rond de bloedvaten in de hersenvliezen. Hierdoor ontstaat een vaatverwijding van de bloedvaten. De pijn wordt veroorzaakt door een arteriële dilatatie, waardoor de drielingzenuw verpletterd wordt aan een zijde van het gezicht.

Dit verschijnsel is waarschijnlijk te wijten aan een disfunctioneren van de hypothalamus, een orgaan dat tussenkomt in diverse levensfuncties. Ook de biologische klok bevindt zich hier, onze inwendige chronometer die de diverse tijdsaspecten van het leven regelt. Vandaar dat de aanvallen zich dikwijls op vaste tijdstippen voordoen.

Maar talrijke vragen blijven onopgelost betreffende het exacte verloop van een crisis en de algemene werking van deze ziekte.

Symptomen

“The International Headache Society” brengt ons op de hoogte van de volgende diagnostische criteria:
A- minstens 5 aanvallen die aan de criteria B en D beantwoorden;
B- streng eenzijdige pijnen aan oogkas, boven de oogkas of rond de slaap gedurende 15-180 minuten zonder behandeling;
C- Hoofdpijn die met minstens een van de volgende kenmerken (aan de kant van de pijn wordt verenigd) samengaan: bindvliesinjectie, tranend oog, nasale congestie, zweten aan voorhoofd en gezicht, oedeem van het ooglid.
D- frequentie van de crisissen: van 1 tot 8 per dag;
E- minstens een van de volgende kenmerken: de geschiedenis, het lichamelijke en neurologische onderzoek stelt geen organische wanorde voor ofwel bestaat een organische wanorde, maar de crisissen van clusterhoofdpijn verschijnen hierbij niet voor de eerste keer in tijdelijk verband.

Statistische gegevens

Als we uitgaan van een meta-analyse van Fischera, wordt gemiddeld één op duizend mensen getroffen door de ziekte. Dat betekent ongeveer 10.000 mensen in België. Gemiddeld 1 patiënt op 6 heeft de aandoening in chronische vorm, hetzij 1700 mensen in België.

Clusterhoofdpijn is vaak niet of zeer laat gediagnosticeerd en is een zeldzame ziekte.

 

 

1 Dr. Peter Goadsby, Professor of Clinical Neurology at University College, London

Nederlands