De preventieve behandelingen

De preventieve behandelingen beperkt het aantal aanvallen alsook de intensiteit ervan.

Verapamil :

Dit geneesmiddel wordt normaal gebruikt voor de behandeling van een verhoogde bloeddruk omdat het de ontspanning van de spieren in de bloedvaten bevordert. Het kan gebruikt worden zowel bij episodische als bij chronische clusterhoofdpijn.
Het middel moet 2 tot 3-maal per dag ingenomen worden.
Mogelijke ongewenste effecten zijn constipatie, een te lage bloeddruk bij het rechtstaan waardoor men even kan duizelen en gezwollen benen. Gewoonlijk nemen deze klachten na enige tijd af.
Verapamil is ongeschikt bij bepaalde vormen van hartklachten. Het instellen op een preventieve behandeling met verapamil moet overgelaten worden aan een neuroloog. (Isoptin® (Canada, Suisse), Isoptine® (België, Frankrijk), Lodixal® (België), Verapam®-retard (Zwitserland), VERAPAMIL BIOGARAN LP® (Frankrijk), enz.)

Ergotamines

Methysergide (Deseril®) is vooral nuttig bij episodische clusterhoofdpijn voor mensen bij wie verapamil weinig of geen effect heeft. Het is minder geschikt voor chronische vormen, omdat het ongewenste effecten kan veroorzaken bij chronisch gebruik. Na 6 maanden behandeling moet daarom 1 maand rust ingelast worden. Deze stop is geen nadeel bij de episodische vormen. Andere veel voorkomende, maar eerder onschuldige ongewenste effecten zijn tintelingen in handen en voeten en pijn in de benen.
Nota 2014: Dit geneesmiddel wordt uit de handel genomen!

Ergotaminetartraat (Cafergot®) kan nuttig zijn wanneer de aanvallen zich vooral s nachts voordoen. In dit geval is de lange aanlooptijd van 2 tot 3 uur tot het maximaal effect dus voordelig. Het middel moet dan wel kort voor het slapengaan ingenomen worden. Ergotaminetartraat wordt voor nog maar weinig voorgeschreven. Bij langdurig gebruik kan het immers ernstige ongewenste effecten veroorzaken, zoals een aantasting van de hartkleppen. Het mag niet gebruikt worden bij bepaalde hartproblemen en tijdens de zwangerschap.

De volgende geneesmiddelen, alsook een groot gebruik van sigaretten, kunnen interageren met ergotaminederivaten (zij veroorzaken voornamelijk spasmen van de bloedvaten)

  • Antibiotica : troléandomycine, érythromycine, clarithromycine
  • Antiviralen : ritonavir, indinavir, nelfinavir, delavirdine
  • Antimycosiques : kétoconazole, itraconazole, voriconazole
  • Antihypertensie : propranolol
  • Antimigraine : bereidingen die ergot alkaloïden bevatten en sumatriptan.

De ergotaminederivaten zijn af te raden tijdens de zwangerschap en tijdens de borstvoeding, wanneer er een voorgeschiedenis is van coronaire hartziektes, inwendige infecties, slechte bloedsomloop, een achteruitgang van de nierfunctie of leverfunctie, evenals bij zeer hoge bloeddruk.

Epilepsiegeneesmiddelen

Recent worden ook gunstige resultaten genoteerd met twee epilepsie-geneesmiddelen (Lamotrigine en Topiramaat). In Frankrijk vinden we Epitomax ®, in de Verenigde Staten, Canada, Verenigd Koninkrijk, Australië en België onder de naam Topamax ®. Mogelijke bijwerkingen zijn: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid. Zij kunnen ook het rijvermogen aantasten. Deze geneesmiddelen vereisen een strikte controle door de arts. Ook kunnen zij een gewichtsverlies veroorzaken, geheugenverlies.

Valproaat van Natrium (Aandacht! 1)

Aan de basis is het een anti-epilepticum en kalmerend middel, om epilepsie en bipolaire stoornissen te behandelen, maar geeft ook goede preventieve resultaten bij clusterhoofdpijn:

  • Convulex (België, Zwitserland)
  • Depakene (Canada, Canada, Verenigde Staten)
  • Depakine (België, Frankrijk, Zwitserland)
  • Dépakote (Frankrijk)

Corticosteroïden

Wanneer de andere geneesmiddelen niet het gewenste nut opleveren, kan men eventueel nog een behandeling met corticosteroïden overwegen. Bij langdurig gebruik kunnen ze allerhande ongewenste effecten veroorzaken, zodat ze minder aangewend worden. De bijwerking zijn onder andere gewichtstoename, risico op diabetes, maagzweer, ...
Prednison is een lichaamseigen stof, een hormoon, aangemaakt door de bijnierschors. Prednison heeft een ontstekingsremmende werking en onderdrukt allergische reacties en de vorming van antilichamen. Net als bij Verapamil heeft Prednison invloed op de duur en hevigheid van de clusters.
Ze komen eerder in aanmerking als laatste redmiddel, maar mogen toch niet uit het oog verloren worden omdat ze wel degelijk effectief kunnen zijn.

Lithium

Lithium werd oorspronkelijk vooral gebruikt voor manisch-depressieve mensen. Het vermindert de klachten met ongeveer driekwart bij alle mensen met chronische clusteraanvallen. Het middel werkt echter traag zodat dit effect vaak pas bereikt wordt na 2 weken. De helft van de mensen krijgt echter opnieuw last wanneer de behandeling gestopt wordt.
Er zijn aanwijzingen dat lithium een bijkomende gunstige invloed heeft doordat het chronische vormen van clusterhoofdpijn zou ombuigen tot episodische vormen. Bij mensen met episodische klachten zou het nieuwe clusterperiodes kunnen onderdrukken.
De belangrijkste ongewenste effecten zijn trillende handen, misselijkheid, braken en diarree. Deze vervelende klachten nemen gewoonlijk af wanneer men de dosis verkleint. Vaak moeten plassen en drinken komt ook voor, maar verdwijnt spontaan na enkele weken.
De arts moet geregeld een bloedonderzoek uitvoeren, onder meer om te controleren of de nieren nog goed werken.
Men moet ook vooral veel drinken en zeker de zoutopname niet beperken.

Heelkundige behandeling

Wanneer geneesmiddelen te weinig of geen effect meer hebben op de hoofdpijn kan er eventueel nog heelkundig ingegrepen worden, bv. door het vernietigen van bepaalde zenuwknopen. Hierbij wordt een zenuwknoop in de neus (ganglion sfenopalatinum) middels een temperatuurprikkel verdoofd. Deze behandeling kan meerdere malen herhaald worden. De resultaten zijn echter niet altijd naar verwachting en vaak komen de aanvallen weer terug.

Infiltratie van de grote occipitale zenuw

De doeltreffendheid is bewezen zowel voor de periodieke als de chronische clusterhoofdpijnpatiënten. Dit blijkt uit de studie van 2005 met dubbel blindelings placebo.
bron: http://www.slotervaartziekenhuis.nl/
Bron: www.slotervaartziekenhuis.nl

Nederlands